internetveiletişim nedir intranet nedir

Sosyal Medya Araçları

Sosyal medya ile ilgili literatür incelendiğinde üzerinde en fazla durulan konunun sosyal medya araçları olduğu görülmektedir. Sosyal medya araçları birçok kaynakta temelde aynı şekilde ele alınmakla birlikte gruplandırılma şekillerinin ve yer aldığı başlıkların birbirlerinden farklı olduğu görülmektedir.

Bazı kaynaklarda sosyal medya araçları; sosyal ağlar, bloglar, wikiler, podcastler, forumlar, içerik toplulukları ve mikro bloglar olarak ayrılırken; bazı kaynaklarda bloglar, sosyal ağlar, topluluklar, içerik toplayıcılar, forumlar ve haber panoları şeklinde sıralanmaktadır. Bazı çalışmalarda ise sosyal medya araçları; sosyal ağlar, etiketlemeler, zengin site özetleri, bloglar ve wikiler olarak sınıflandırılmıştır. Sosyal medya araçlarına değişen kullanıcı ihtiyaçları ile birlikte her geçen gün yeni bir özellik eklenmesi, sosyal medya araçlarını kategorize edecek ve herkes tarafından kullanılacak tek bir sınıflandırmadan bahsetmeyi mümkün kılmamaktadır (Doğruluk, 2017:25).

Konu ile ilgili yapılan tüm sınıflandırmalar dikkate alınarak bu başlık altında sosyal medya araçları bloglar, mikro bloglar, wikiler, podcastler, sanal dünyalar, forumlar, sosyal işaretleme (imleme) siteleri, içerik paylaşım siteleri ve sosyal ağlar olmak üzere dokuz başlık altında incelenmeye çalışılacaktır.

DİKKAT: Sosyal medya ile ilgili çalışmalara bakıldığında sosyal medya araçlarına yönelik çok farklı sınıflandırmalar olduğu ve birçok sosyal medya aracı olduğu görülmektedir.

Bloglar

Sosyal medya araçları içerisinde ilk ele alınacak araç bloglardır. “Blog” kavramının Türkçeye ağ günlüğü ya da web günlüğü olarak çevrildiği görülmekle birlikte ülkemizde bu konuda yapılan çalışmaların hemen tamamında daha çok orijinal adıyla blog olarak ele alındığı görülmektedir. Blogların temelde, insanların teknik bir bilgi birikimine ihtiyaç duyulmadan herkesin kendi adına oluşturabildiği ve kendi istediklerini diledikleri şekilde yazabildikleri web siteleri olarak ele alındığı görülmektedir. Ülkemizde çok sayıda blog vardır ve bunların bir kısmının çok ciddi takipçileri bulunmaktadır.

Bloglar, ilk kez 1997 yılında bir grup programcının internet üzerinde gezinirken beğendikleri siteleri kendi sayfalarında kısa açıklayıcı notlarla birlikte yayınlamasıyla başlamıştır. Bu tarz not düşme şekli, kolay kullanım araçlarının ortaya çıkıp yaygınlaşmasıyla birlikte farklılaşarak, kişilerin herhangi bir konuda düşüncelerini ifade ettikleri platformlara dönüşmüştür. Bloglar, herhangi bir konuda internet ortamında paylaşılan duyuru ve yorum yazıları şeklinde tanımlanmaktadır. Blogların kaydını tutan ana sitelerden Technorati’nin kayıtlarında iki sene önce sadece 100 bin blog varken bugün sayının 18.6 milyonu geçtiği görülmektedir. Aradaki fark bloglardaki dikkat çekici artışı göstermektedir. Rakamsal olarak ifade etmek gerekirse; yaklaşık her 2 saniyede bir yeni bir blog sitesi kurulmakta, her gün ortalama 38 bin yeni blog sanal alemde yerini almakta ve her saniye bu bloglara altı yeni bilgi girişi yapılmaktadır. Bu da günde 500 binden fazla kayıt anlamına gelmektedir. Bloglar teknoloji, politika, spor, dedikodu, moda, sağlık vb. farklı konularda yüzlerce seçenek sunan bir haber ve bilgilendirme kaynağı haline gelmiştir (Dilmen, 2014).

Yıllar itibariyle artış miktarlarına bakıldığında blogların her geçen gün daha çok tercih edilen ve kullanılan bir sosyal medya aracı haline geldiği görülmektedir. Bloglar sadece ülkemizde değil diğer ülkelerde de yaygın bir şekilde kullanılmaktadır. Blogların hem oluşturulmasının, hem de takip edilmesinin kolay olması, yaygınlaşması üzerinde etkili olmaktadır.

Kişilerin düşüncelerini ve ağ bağlantılarını periyodik olarak paylaştıkları çevrimiçi yayınlar olan bloglar bir insanın hayatında ya da ağda neler olup bittiği hakkında bilgi veren bir tür yayındır. Kişisel günlüklerin çevrimiçi versiyonları olarak ortaya çıkan bloglar kısa süre içinde; siyasi kampanyalardan eğitim amaçlı materyallerin paylaşımına, tüketici bloglarından sivil topluma ait kampanyaların duyurulduğu ve tanıtıldığı bir sosyal medya aracı haline dönüşmüştür (Özüdoğru, 2014).

DİKKAT: Türkiye’deki ve Dünya’daki en iyi bloglar ile ilgili ayrıntılı bilgi almak için http://sosyalblog.co/en-iyi-yerli-blog-siteleri ve http://www.top10bestwebsitehosting.com/ adresinden yararlanabilirsiniz.

Blogların çok fazla tercih edilmesinin ve büyük kitlelere hitap etmesinin temel nedenlerinden bazılarını aşağıdaki şekilde sıralamak mümkündür (Yenice, 2017:12):

  • Web sitelerine göre daha kısa sürede oluşturulması,
  • Farklı sektörlere ve farklı amaçlara göre düzenlenebilmesi,
  • Güncellemeye imkan vermesi,
  • Genellikle maliyetsiz ya da çok düşük bir maliyetle hazırlanabilmesi,
  • Özel bir teknik bilgiye ihtiyaç duymadan kolay bir şekilde hazırlanabilmesi,
  • Etkileşim düzeyinin yüksek olması,
  • Kullanıcıların blog ortamında tecrübelerini, ilgi alanları vb. alanlardaki gözlemlerini kolaylıkla diğerleriyle paylaşabilmeleri,

Bloglarla ilgili konuları, kullanım alanları ve sahiplik yapısı açısından birçok farklı sınıflandırma yapılmakla birlikte, en çok rastlanan blog türleri aşağıda kısaca özetlenmiştir (Özel ve Sert, 2014:306-307):

  • Kişisel Bloglar: En sık kullanılan bu kategorideki bloglar; bilgilerin kişisel gözlemlerden yararlanarak düzenlendiği ve bireyler tarafından kullanılan web siteleridir. Kişisel bloglar arasında en iyi olanların, internet üzerinde herhangi bir alanda ilginç olay ve hikayelerin anlatıldığı sıklıkla güncellenen bloglar olduğu görülmektedir. Bu sitelerden bazılarının çok kişisel ve özel olması nedeni ile, genel ziyaretçilerin düzenli olarak ziyaret edecekleri kadar ilginç içeriklere sahip olmadıkları görülmektedir.
  • Topluluk Blogları : Topluluk blogları herhangi birinin bir link aracılığıyla ya da yorum yaparak katkıda bulunabileceği bloglardır. Bunlardan bazılarının gerçek bir grupla ilişkisi bulunmamaktadır. Topluluğun odaklandığı şey bazen çok özel olabilmekte ya da belirsizlik taşıyabilmektedir. Burada amaçlanan başkalarını bu bloglara katılmaları için cesaretlendirmektir. Bu tür blogların temel amacı; insanlar arasındaki sınırları kaldırmak ve blogu daha yaygın hale getirmektir.
  • Gazete Blogları : Gazetecilerin, blogging teknolojisini geleneksel yayım formatına göre daha fazla bilgi sağlama potansiyeline sahip olması nedeniyle benimsedikleri görülmektedir. Gazete bloglarında verilen bilgiler; yararlı ilgi alanı kaynaklarını, kaynaklarla ilgili materyalleri, röportaj dökümlerini veya kişisel yorumları içerebilmektedir. Günümüzde birçok gazetenin en iyi online haberleri, makaleleri ve analizleri günlük olarak kendi bloglarında yayınladıkları görülmektedir.
  • Kurumsal Bloglar: Günümüzde öngörü yeteneği yüksek olan bazı kurumlar blogları kullanarak kendi müşteri tabanlarına doğrudan ulaşabilmeye çalışmaktadırlar. Bu tür kurumların oluşturduğu blogların odak noktası, belirli bir ürün veya daha genel olarak iş çözümleri ile ilgili olmaktadır.

Bloglara duyulan ilgi günden güne artmaktadır. Yıllar itibariyle bakıldığında hemen her yaştan, her eğitim düzeyinden ve her iş alanından farklı kişilerin kişisel ya da grup olarak blog açtıkları, bazı gazetecilerin günlük haber, makale vb. kendi bloglarından okuyucularına ulaştırdıkları ve hemen her sektörden birçok kurumun kendi bloglarını oluşturdukları görülmektedir.

Mikrobloglar

Sosyal medya araçları içerisinde dikkat çeken bir diğer araç mikrobloglardır. Mikroblogların, kullanım kolaylıkları ve basit yapıları nedeniyle birçok kullanıcı tarafından tercih edildiği görülmektedir.

Sosyal medyanın en popüler araçlarından olan mikroblogların temel amacı, kullanıcıların anlık olarak yaptıklarını başkalarıyla paylaşması ve durum bildirmesidir. Bu özelliği ile bloglara kıyasla daha basit bir bilgi paylaşımı içeren mikroblog siteleri, bireylerin sosyal medya ortamında kendilerini ifade edebilmelerini ve yaşamları hakkında bilgi vermelerini sağlamaktadır. Mikrobloglar, gönderilen iletilerin düzenlenmesine, bu iletilerin bazı sitelerde ön plana çıkarılmasına ya da kaldırılmasına izin vermektedir. Mikroblogların yaygın bir şekilde kullanılmasının temel nedenleri; kolay ve hızlı bir şekilde kullanılma imkanının olması, kısa sürede ve global düzeyde geniş kitlelere kısa mesajlar iletmeye imkan sağlaması, kullanıcı dostu yazılımlarının olması, içeriklerin daha sık güncellenebilmesi, cep telefonu ve mobil araçlarla erişimin kolay olması ve içeriğin hızlı bir şekilde yayılabilmesi vb.dir (Berkup, 2015:169-170).

Taşıdığı avantajlar mikroblogların sosyal medya araçları içerisinde daha yoğun bir şekilde kullanılması üzerinde etkili olmuştur. Anlık bildirimlerle kullanıcıların kurdukları iletişim ağı sayesinde kolay ve pratik bir şekilde bilgi alışverişinde bulunmaları mikroblogları, diğer sosyal medya araçları içesinde farklı ve önemli bir konuma taşımıştır.

Belirli sayıdaki karakter kullanımı sınırlamaları ile kullanıcıların bilgi, link ve çeşitli görselleri paylaşmalarına izin veren web siteleri olan mikrobloglarda iletiler tek taraflı bir şekilde gönderilmektedir. Halka açık olan platformda yayınlanan iletiler arama motorlarında görüntülenebilmekte, başka kullanıcılar kendi sayfalarından yorumlar yapabilmekte ancak sosyal ağ sitelerinin aksine orijinal ileti sayfasına müdahale edememektedirler. Mikrobloglardaki mesajlar aynı cep telefonlarındaki SMS’lerde olduğu gibi, kolay ve çok hızlı bir şekilde dünyanın değişik yerlerine anında ulaşabilmektedir (Başer, 2014:18-19).

Mikrobloglar içerisinde en yaygın olarak kullanılan ve hemen herkes tarafından bilinen sosyal medya aracı “twitter” dır. Twitter, gerek ülkemizde gerekse dünyada yaygın bir kullanım ağına sahip, son derece pratik kullanımı olan ve herkes tarafından kolay bir şekilde takip edilen sosyal medya aracıdır.

Twitter, 2006 yılının Mart ayında, San Francisco podcast işletmesi tarafından,şimdiki halinden bir harf eksik olarak “Twttr” adıyla başlatılan bir web uygulamasıdır. Twitter’ın genel amacı; insanların gündelik yaşamı içerisinde yaşadığı, duyduğu, düşündüğü ya da tecrübe ettiği ve kendince açıklamakta sakınca görmediği olayları web ortamında başkaları ile kısa cümlelerle paylaşmaktır. Bir başka deyişle twitter, internet erişimi olan herkese açık olan kamusal bir paylaşım aracıdır. Twitter’ı diğer sosyal paylaşım sitelerinden ayıran başlıca özellik ise, mesaj sayısı ya da sıklığında herhangi bir sınırlama olmamakla birlikte kullanıcıların kendini ifade edebilmek için en fazla 140 karakter kullanabilmeleridir. Twitter, herkes tarafından basitçe oluşturulabilecek ve algılanabilecek, kısa, öz ve açık ifadelerden oluşan bir sosyal iletişim aracı olduğu için; reklam, pazarlama, tanıtım ve eğitim ortamı olarak da kullanılabilmektedir (Altunay, 2010:37).

Twitter’ın kullanım nedenlerini aşağıdaki şekilde sıralamak mümkündür (Solmaz vd., 2013:25):

  • Sohbet etme ve diyalog kurma özelliğine sahip olması,
  • Belli kullanıcılarla dayanışma ve değişimi mümkün kılması,
  • Öz-ifade ve öz-iletişimi mümkün kılması,
  • Statü güncelleme ve kontrol etme olanağı sağlaması,
  • Bilgi ve haber paylaşımını mümkün hale getirmesi,
  • Konum, ilgi alanları ve bağlantılara bağlı olarak pazarlama ve reklam aracı olarak kullanılması.

BİLGİ: Mikrobloglar içerisinde yer alan en popüler sosyal medya aracı twitter’dır. Twitter’ın hem ülkemizde hem de dünyada her geçen gün daha fazla kullanıcı tarafından takip edildiği görülmektedir.

Kendilerini topluma tanıtmak isteyen ve kurumsal iletişimlerini güçlendirmeyi amaçlayan birçok kurum, kendisine ait bir web sitesi açarak Twitter gibi sosyal ağları aktif olarak kullanır hale gelmiştir. Kurumlar, Twitter gibi sosyal ağlar aracılığıyla toplumla sürekli etkileşim içerisinde kalarak, kurumsal imajlarını korumaya ve olumlu yönde güçlendirmeye çalışmaktadırlar. Kurumların hedef kitleleriyle sürekli olarak etkileşim içinde bulundukları bir iletişim platformu olarak dikkati çeken twitter’da kurumsal iletişim mesajları yayınlanabilmekte, kriz ve etkinlik yönetimi ile kamuoyu oluşturma ve paydaşlarla işbirliği vb. uygulama alanları desteklenebilmektedir (Özel, 2014:6140-6141).

Twittter’in yapılandırılmış mesajlaşmalardan yoksun oluşu onun hem güçlü hem de zayıf yönünü oluşturmaktadır. Twitter neredeyse sınırsız bir sohbet imkanı sağlayan kamusal bir alan yaratsa da bazı ödünler vermeyi gerektirmektedir. Araştırmacılar, Twitter’in kaçınılması zor bazı belirsizlikler yarattığı sonucuna varmışlardır. Twitter’ın yayın tarzı mesajların, farklı bağlamlarda çoklu ve içeriği zamanla değişebilen sohbetlerin organik bir parçası haline sokmaktadır. Twitter daha görünebilir ve şeffaf bir ağ yapısı yaratarak sohbetleri kapalı bir iletişim kanalı ve grupla sınırlandırmayacak şekilde dağıtmaktadır (Danah and et all., 2010).

Tüm bu açıklamalardan anlaşılacağı üzere mikrobloglar yaygın bir kullanıcı kitlesine sahip sadece bireyler değil medya kuruluşları, resmi ve özel tüm kurum ve kuruluşlar tarafından kullanılan bir sosyal medya aracıdır. Günden güne gelişen ve değişen teknoloji ve artan nüfus ile birlikte mikroblogların daha çok kullanıcı tarafından takip edileceği ve diğer sosyal medya araçları içerisinde popülerliğini devam ettireceği düşünülmektedir.

Wikiler

Wikiler en basit şekilde, bilgisayar ortamında herkesin katkı sağlayabildiği sanal bir bilgi kütüphanesi olarak tanımlanmaktadır. Wikilerin bu özelliği geniş bir kullanıcı kitlesi tarafından takip edilmesine imkan sağlamaktadır.

Hawaii dilinde “hızlı” anlamına gelen wiki, ilk defa 1995 senesinde Wiki Wiki Web adıyla Ward Cunningham tarafından geliştirilen bir yazılımdır. Bir Word belgesiyle bir web sitesinin kombinasyonu olan wiki, diğer web siteleri gibi okunabilen, erişim için bir ayrıcalık gerektirmeyen ve asıl gücünü grupların standart bir web tarayıcısından başka bir şey kullanmalarına gerek kalmadan, içerik üzerinde işbirliği halinde çalışabilmelerinden alan bir uygulamadır. Wikiler, site moderatörünün isteğine bağlı olarak herkesin düzenlemesine açıktır. Bununla birlikte çoğunlukla kişiler, wikileri bir şifre kullanarak özel ya da yarı-özel hale getirerek kullanmayı tercih etmektedirler. Wikilerin sahip olduğu temel özellikleri aşağıdaki şekilde sıralamak mümkündür (Koçak, 2012:60-63).

  • Belirli bir bilgi veya konu hakkında wiki içerisinde ilgili anahtar kelimeler girilerek araştırma yapmak mümkündür.
  • Dipnot vermek ve yeni veya gelişen konuları tartışmak için uygun araçlardır.
  • Oldukça etkili ve verimli bir iletişim imkanına sahiptirler.
  • Birbirinden farklı bireylerin işbirliğine dayalı çalışmalar ortaya koymak mümkündür.
  • Wikilerde içeriğin zamanla aşamalı olarak gelişmesi, genişlemesi, iyileştirilmesi mümkündür.
  • Wikiler, bir projenin planlama, geliştirme, uygulama ve yönetme vb. aşamalarında merkezi ya da paylaşılan bilgi ve belge depoları sağlamaktadırlar.

Wikilerde, herhangi özel bir teknik bilgiye ihtiyaç duyulmadan içerik oluşturmak ya da önceden yapılan içeriklerde gerekli düzenlemeleri yapmak oldukça kolaydır. Bu üstünlüğü wikilerin birçok kullanıcı tarafından tercih edilmesine neden olmaktadır. Wikiler içerisinde en çok dikkat çekenve en çok takip edilen sosyal medya aracı wikipedia’dır.

BİLGİ: Wikilerin, ilk defa 1995 senesinde Wiki Wiki Web adıyla Ward Cunningham tarafından geliştirilen bir yazılım olduğu görülmektedir.

2001 yılında Jimmy Wales tarafından kurulan Wikipedia bir anlamda, dünyanın her yerinden gönüllü insanlar tarafından ortaklaşa hazırlanan açık kodlu, özgür ve kar amacı gütmeyen ücretsiz bir ansiklopedidir. Wikipedia sitesi wiki teknolojilerini kullanır, yani dünya üzerinde internete bağlı bilgisayarı veya mobil cihazı olan herkes dilediği zaman çok az sayıdaki korumalı sayfa dışında tüm sayfalarda ekleme, çıkarma ve düzenleme yapabilme imkanına sahiptir (Doğruluk, 2017:28).

Bireylerin içerik oluşturdukları ve bunu başkalarıyla paylaştığı wikiler, işbirliğine dayalı işlerde, örneğin, farklı işyerlerinde takımlarla yürütülen planlar, projeler ya da daha büyük dokümanlar hazırlamada yaygın bir şekilde kullanılmaktadır. En ünlü wiki olan wikipedia da sadece İngilizcede yaklaşık 2.5 milyon yazı ve 1 milyonun üzerinde üye bulunmaktadır. 2005’te yüksek itibara sahip bilimsel bir derginin Wikipedia ve Britannica Ansiklopedilerine yapılan bilimsel girişlerin güvenilirliğine dair yaptığı bir araştırmada, araştırmacıların Britannica’yı daha güvenilir bulması şaşırtıcı değildir, bundan daha şaşırtıcı olan doğrulukları açısından Britannica’nın sadece küçük bir farkla Wikipedia’nın önüne geçmesidir. Britannica Ansiklopedisinde wiki’ye dair hiçbir giriş yokken, wikipedia’da Britannica’nın tarihi ve metodolojisine dair 2500 kelimelik bir makalenin yer aldığı görülmektedir. Wikipedia sadece bir referans kaynağından çok daha fazlasıdır. Wikipedia örneğin doğal bir afet veya siyasi bir krizde kolektif bir haber verme işlevi de görmektedir (Mayfield, 2008:19).

Wikipedia’nın dünya üzerindeki herkes tarafından herhangi bir bilgisayar ya da mobil cihazla neredeyse tüm sayfalara girme kolaylığı ve serbestliği yanında, girilen bu sayfalarda istenen eklentilerin ya da düzenlemelerin de yapılabilmesi güvenlik sorununu da beraberinde getirmektedir. İçeriklerin çok sıkı bir şekilde denetlenmemesi bazı art niyetli kişiler tarafında suiistimal edilebilmekte ve bu da wikipedia kullanımında çekincelere yol açabilmektedir.

İnternete giren herkesin wikilere çok kolay bir şekilde ulaşabilmesi onu diğer statik ve editörlü sosyal medya araçlarından daha dinamik hale getirmekle birlikte, wikilerde kullanıcıların aynı anda hem okuyucu hem de yazar olması bazı avantajların yanında dezavantajları da beraberinde getirmektedir. Bir wikiye herkesin kolayca erişerek içerik üzerinde değişiklik yapabilmesi, sağlanan bilginin ne kadar güvenilir olduğu sorusunu da beraberinde getirmektedir. Kullanıcılar wiki sayfasına hatalı bilgiler yükleyebilmekte, bu da okuyucuların güvenini azaltmaktadır. Tüm bunların yanında, wikilerde; yanlış veri, reklam, küçük düşürücü içeriklerin kasten eklenmesi ya da varolan içeriğin silinebilmesi vb. gibi sorunlarla da karşılaşılabilmektedir. Bu tür olumsuz eylemlere hemen müdahale edilme imkanı olsa da böyle durumlar wikileri takip edenleri huzursuz etmekte ve yazarın sisteme katılımda bulunma konusundaki motivasyonunu düşürebilmektedir (Koçak, 2012:64).

Ülkemizde bulunan ve kullanıcılar tarafından takip edilen wikiler aşağıda Tablo 2.3’de görülmektedir

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir